ADA sesuatu yang sangat tipikal Malaysia mengenai kontroversi Tun Dr Mahathir Mohamad dilihat duduk atas kerusi roda di tepi jalan bagi menyaksikan Perarakan Hari Kebangsaan.
Bermula dengan sekeping foto.
Kemudian kemarahan.
Diikuti dengan pelbagai tuduhan.
Dan, sudah semestinya, permainan politik.
Sudah tentu, sekali lagi ia dianggap sebagai kesalahan Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim.
Bagaimana Bapa Reformasi boleh hilang asas budi bahasa untuk menjemput Bapa Pemodenan duduk bersama para pembesar di pentas utama?
Walau bagaimanapun, Ketua Setiausaha Kementerian Komunikasi, Datuk Abdul Halim Hamzah kini telah membentangkan satu fakta yang agak penting: menurut maklumat daripada Pejabat Perdana Menteri, Dr Mahathir sepatutnya berada di luar negara dari 28 hingga 31 Ogos.
Malah, Dr Mahathir sebenarnya telah memohon kemudahan kerajaan yang dikenali sebagai “Facilities for Rest Abroad” (Kemudahan Rehat di Luar Negara), di bawah peruntukan yang mengawal selia saraan dan keistimewaan bekas perdana menteri dalam Akta Ahli Parlimen (Saraan) 1980.
Dan siapa yang meluluskan permohonan itu? Perdana Menteri sekarang.
Satu perkara yang mungkin tidak disedari oleh orang ramai ialah senarai akhir tetamu (untuk pentas utama tempat Yang di-Pertuan Agong bersemayam) perlu mendapat kelulusan pihak Istana.
Lagipun, dalam kalangan kerabat Diraja dan lingkungan politik, sentimen terhadap Dr Mahathir bukan lagi satu rahsia.
Namun begitu dalam kes ini, Pejabat Perdana Menteri berada di bawah tanggapan bahawa Dr Mahathir tidak akan berada di dalam negara pada Merdeka kali ini.
Tetapi entah bagaimana, apabila Dr Mahathir muncul di perbarisan tersebut, kerajaan pula dituduh sengaja membiarkan beliau terpinggir di tepi jalan.
Sama ada ia satu masalah komunikasi, perubahan rancangan, atau sekadar taktik meraih simpati ala-Kerala yang dirancang rapi, perkara itu kekal sebagai spekulasi buat masa ini.
Namun, ini adalah satu perkara yang lebih pasti. Siapakah yang menghentikan tradisi menjemput bekas-bekas perdana menteri ke perarakan Hari Kebangsaan?
Politik peminggiran dalam sambutan Merdeka tidak bermula dengan Anwar.
Ia bermula dengan Dr Mahathir.
Dan individu yang menjadi mangsa ketika itu bukannya calang-calang bekas perdana menteri.
Beliau ialah Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj.
Bapa Malaysia.
Bapa Kemerdekaan.
Insan yang namanya tidak dapat dipisahkan daripada tarikh 31 Ogos 1957.
Namun, Tunku dilaporkan telah dipinggirkan daripada perbarisan Hari Kemerdekaan berikutan kritikan beliau terhadap pentadbiran Mahathir menerusi penulisan-penulisannya.
Fikirkan sejenak perkara itu.
Perdana Menteri Malaysia yang pertama.
Insan yang memimpin negara menuju kemerdekaan.
Insan yang gelarannya sendiri — Bapa Malaysia, Bapa Kemerdekaan — dianugerahkan kerana peranan bersejarah beliau dalam membina negara ini.
Namun, perbezaan politik rupanya sudah cukup untuk membuatkan beliau tidak dialu-alukan di sambutan kebangsaan.
Jadi, sebelum kita mula mereka-reka semula sejarah Malaysia berdasarkan sekeping foto seorang bekas perdana menteri warga emas di atas kerusi roda, mungkin kita patut bertanyakan soalan yang lebih tidak selesa ini:
Siapa sebenarnya yang memulakan tradisi menyisihkan bekas-bekas pemimpin secara politik?
Hari Merdeka bukan milik mana-mana individu.
Ia milik Malaysia.
Dan bekas-bekas perdana menteri adalah sebahagian daripada sejarah itu.
Dr Mahathir mencipta julung-julung kalinya amalan tidak menjemput bekas-bekas Perdana Menteri. Namun, di sebalik segala jasa yang telah beliau berikan kepada negara, sifat kepincangan seperti ini bukanlah sesuatu yang patut dicontohi oleh perdana menteri seterusnya.
Rata-rata rakyat Malaysia sudah cukup matang untuk mahu melihat bekas-bekas perdana menteri, dan juga Ketua Pembangkang dalam hal ini, berada di atas pentas utama sepanjang perbarisan.
Sekurang-kurangnya untuk sehari — dan hari yang paling bermakna bagi negara kita ini — kita mengenepikan perbezaan politik serta kepahitan, lalu merayakan pembentukan bangsa bersama-sama mereka yang pernah memimpin kita. – 2 September, 2026
Terence Fernandez ialah Ketua Editor Kumpulan di Big Boom Media yang menerbitkan Scoop