KUALA LUMPUR – Sebarang tindakan memberhentikan atau menamatkan keahlian mana-mana Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (Exco) Negeri Sembilan yang dibuat tanpa nasihat atau permintaan Menteri Besar adalah satu kekhilafan dari sudut perundangan, tidak berperlembagaan, serta tidak mempunyai sebarang kuat kuasa undang-undang.
Tegasan lantang itu disuarakan Menteri Besar Negeri Sembilan, Datuk Ismail Lasim, berhubung isu pemecatan mengejut kesemua 10 Ahli Exco Kerajaan Negeri oleh Istana Besar Seri Menanti baru-baru ini.
Langkah drastik Istana yang dimaklumkan melalui kenyataan rasmi Pengelola Bijaya Diraja Istana Besar Seri Menanti, Datuk Azizi Mohamad Ali sebelum ini mendakwa penamatan tempoh jawatan Exco berkuasa serta-merta dibuat selepas mereka didapati melanggar sumpah jawatan berkaitan kenyataan dan tindakan pada 15 September.
Istana turut mengarahkan Ismail mengemukakan senarai calon Exco baharu mengikut Perkara XXXVIII(2) Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan (UUTKNS) 1959.
Walau bagaimanapun, Ismail menegaskan beliau tidak pernah dirujuk mahupun memberikan nasihat kepada Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir berhubung pemecatan berkenaan, sekali gus menolak keperluan untuk mengemukakan senarai Exco baharu.
“Adalah ditegaskan bahawa YAB Menteri Besar tidak pernah dirujuk atau pada bila-bila masa menasihati berkenaan pemberhentian mana-mana EXCO Kerajaan Negeri Sembilan menurut Perkara 38(5) UUTKNS.
“Dengan itu tidak ada keperluan mengemukakan senarai EXCO yang baru kerana EXCO yang sedia ada masih sah dan akan menjalankan tugas seperti biasa,” kata Ismail dalam satu kenyataan media hari ini.
Mengulas lanjut tafsiran perundangan dan sempadan kuasa eksekutif di bawah UUTKNS 1959, Ismail menjelaskan bahawa pentadbiran negeri ditegakkan di atas prinsip Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen.
Beliau membariskan tiga hujah perundangan utama bagi menyokong pendirian Kerajaan Negeri:
Prinsip Kuasa Atas Nasihat: Menurut Perkara 40(1) UUTKNS 1959, Yang di-Pertuan Besar hendaklah bertindak mengikut nasihat Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri dan Menteri Besar dalam menjalankan fungsi pentadbiran (eksekutif).
Had Kuasa Budi Bicara: Kuasa budi bicara Baginda dalam hal pentadbiran hanya merangkumi perkara yang dinyatakan secara bertulis di bawah Perkara 40(2) UUTKNS 1959. Kuasa untuk menamatkan tempoh jawatan Exco secara bersendirian tidak termaktub dalam institusi budi bicara ini.
Keterikatan Perkara 38(5): Kuasa Raja untuk memperkenankan tempoh perjawatan seseorang Exco di bawah Perkara 38(5) wajib dibaca secara harmoni bersama Perkara 38(4) dan Perkara 40(1). Sebarang perubahan Exco semasa pentadbiran berjalan hanya boleh berkuat kuasa atas nasihat atau permintaan rasmi Menteri Besar.
“Oleh yang demikian, ditegaskan bahawa mana-mana tindakan memberhentikan atau menamatkan keahlian seseorang EXCO yang dibuat tanpa nasihat atau permintaan daripada Menteri Besar adalah merupakan satu kekhilafan dari sudut perundangan, tidak berperlembagaan, dan tidak mempunyai sebarang kuat kuasa undang-undang.
“Kerajaan Negeri Sembilan akan terus mempertahankan keluhuran perlembagaan demi memastikan kestabilan pentadbiran dan mandat rakyat sentiasa dipelihara berlandaskan lunas undang-undang yang sah,” tegas beliau. – 21 September, 2026